przymiotniki

Jak tworzymy przymiotniki w języku angielskim?

Przymiotniki w języku angielskim to tak naprawdę bardzo prosta sprawa. Nie mają zdrobnień (tak jak w języku polskim np. mały-malutki lub niemieckim). Uczymy się więc po prostu samego przymiotnika. Nie odmieniają się przez przypadki (np. małe dziecko, z małym dzieckiem, dla małego dziecka).

Mają za to różne końcówki i tutaj musimy być czujni – ale z drugiej strony po prostu uczymy się danego przymiotna i już.

 

Najpopularniejsze końcówki przymiotników to:

 

– FUL

 

Tę końcówkę dodajemy zwykle do rzeczownika lub czasownika i już mamy przymiotnik!

Np.

Help – helpful (pomocny)

Harm – harmful (szkodliwy)

Use – useful (użyteczny)

 

– LESS

Use – useless (bezużyteczny)

Meaning – meaningless (bez znaczenia)

 

  • IBLE, -ABLE

 

Comfort – comfortable (wygodny)

Eat – eatable (jadalny)

Read – readable (czytelny – przejrzyście napisany)

 

– AL

 

Practice – practical

Finance – financial

Nation – national

 

– OUS

 

Religious

Famous

 

  • EN

 

Wood – wooden

Hide – hidden

 

  • Y

Healthy

Sunny

Funny

Happy

 

  • LY

 

Lovely

 

Wielkim ułatwieniem w języku angielskim jest to, że rzeczownik przed innym rzeczownikiem pełni funkcję przymiotnika:

 

Railway station – dworzec kolejowy

Football match – mecz piłkarski

Bus stop – przystanek autobusowy

 

W języku angielskim stosuje się także wiele przymiotników złożonych:

Open minded – o otwartym umyśle

Tight fisted – skąpy

Left handed – lewostronny

Home made – domowy

Brown eyed – brązowooki

Dark haired – o ciemnych włosach

 

 

 

 

Jeżli chcemy utworzyć negatywną formę przymiotnika, dodajemy do niego przedrostek. Niestety nie ma stałych reguł, jaki przedrostek powinniśmy zastosować przed poszczególnym przymiotnikiem. Najlepiej jest po prostu czytać różne teksty i wykonywać ćwiczenia, aby utrwalały się właściwe formy.

 

Poniżej przykłady zastosowania przedrostków negatywnych:

 

– UN – jest to najpopularniejszy i najczęściej stosowany przedrostek do tworzenia przymiotników:

 

Friendly – unfriendly

Happy – unhappy

 

– IN

Correct – incorrect

Effective – ineffective

 

– DIS

Respectful – disrespectful

Satisfied – dissatisfied

 

– IR

Regular – irregular

Resistible – irresistible

Rational – irrational

 

  • IM

Possible – impossible

Patient – impatient

Perfect – imperfect

 

Poszerzeniem wiadomości do tego wpisu jest odcinek #64 mojego podcastu: https://monikapodbielska.pl/podcast/64/

CAN / COULD / BE ABLE TO

CAN ->

Oto szybkie podsumowanie czasownika CAN. Wszyscy uczący się języka angielskiego znają ten czasownik. Jest to jeden z absolutnie podstawowych czasowników, tuż obok „be” oraz „have”.  Wyraża on:

  1. Umiejętności – coś co potrafimy robić:

I can sing.

Can you play tenis?

I can’t ski.

 

  1. Możliwości – coś, co mamy możliwość wykonać:

I can come here tomorrow.

I can’t help you with that.

 

  1. Przypuszczenia

Riding a motorbike can be dangerous.

 

  1. Stosowany jest w połączeniu z czasownikami see, hear, feel, smell, remember, imaging w opisywaniu sytuacji, które dzieją się w momencie mówienia (wyjątkowo nie stosujemy tu konstrukcji czasu present continous, ale dodajemy przed czasownikiem właśnie CAN):

I can hear something strange.

Can you see this?

Can you remember where are the keys?

 

  1. Pytania o pozwolenie I prośby:

Can you help me?

Can I go out earlier tomorrow?

 

Uwaga! Czasownik CAN jest jedynym czasownikiem, który w formie przeczącej pisane jest łącznie z partykułą NOT: CANNOT, w formie skróconej zaś przyjmuje formę CAN’T.

 

Could ->

Czasownik COULD wyraża:

  1. Umiejętność w przeszłości:

 

I could swim when I was 5.

He couldn’t read when he was 6.

 

  1. Możliwość w przeszłości:

 

I couldn’t find my keys.

We could go to the seaside, but we chose the mountains.

 

  1. Uprzejme prośby I propozycje:

 

Could you help me, please?

Could we finish it later?

 

BE ABLE TO ->

Tak najprościej, wyrażenie „to be able to” oznacza po prostu „móc, być w stanie” i może być stosowane wymiennie z czasownkiem „can” I „COULD”

I can speak English.

Ale czasownik CAN  jest czasownikiem ułomnym, czyli mówiąc najprościej stosujemy go tylko w czasie present simple i past simple właśnie w formach CAN i COULD. Czasów zaś i przeróżnych innych form mamy więcej i tam konieczny będzie zastosowanie wyrażenia ‘TO BE ABLE TO’.

 

Wyrażenie „to be able to” składa się z 3 elementów.

– czasownika to be, który będziemy odmieniać przez osoby (I am, you are etc) i czasy (np. I was, you were, I had been, I have been, I will be)

– able

-to

Dwa ostatnie elementy są niezmienne. Będziemy tu więc operować pierwszym członem wyrażania, ale daje ono nam ogromne możliwości i nie jesteśmy już ograniczeni.

Możecie więc powiedzieć:

 

I can do it myself.

Albo

I am able to do it myself.

 

Can you speak English?

Albo

Are you able to speak English?

 

Ponieaż w wyrażeniu „to be able to” mamy czasownik „to be” pytania zawsze będziemy tworzyć przez tzw. Inwersję czyli przestawienie czasownika na sam początek:

 

I am able to speak English.

Are you able to speak English?

I am not able to speak English.

 

Formę przeczącą “I am not able to speak English” możemy też wyrazić nieco inczej:

I am unable to speak English.

 

Inny przykład:

She can’t hear the message.

=

She’s not able to hear the message.

=

She’s unable to hear the message.

 

W czasie przeszłym past simple powiemy:

I couldn’t do it yesterday.

Albo

I wasn’t able to do it yesterday.

Albo

I was unable to do it yesterday.

 

I teraz przechodzimy do zastosowania wyrażenia „to able to” , w którym nie możemy już użyć czasownika „can”, chociaż bardzo by był nam potrzebny, bo chcemy powiedzieć np. chiciałbym umieć, chciałbym być w stanie, jutro będę mogła lub zastosować czas typu perfect, w którym potrzebna nam trzecia forma czasownika (a czasownik „can” trzeciej formy nie ma) lub z różnymi wyrażeniami np. used to, I wish..

 

I would like to be able to speak Chinese. – Chciałbym umieć mówić po chińsku.

He would like to be able to travel more. – On chciałby być stanie podróżować więcej.

We would like to be able to go to the cinema more often. – Chcielibyśmy móc chodzić więcej do kina.

 

I used to be able to run very fast. – Kiedyś potrafiłem bardzo szybko biegać.

They used to be able to meet every day. – Kiedyś mogli spotykać się codziennie.

 

I will be able to do it tomorrow. – Jutro będę mogła to zrobić.

I might be able to come to the party. – Może będę mogła przyjść na imprezę.

I should be able to dance well already. – Powinieniem być już w stanie dobrze tańczyć.

 

I havent’ been able to finish this report, yet. – Jeszcze nie mogłem skończyć tego raportu.

He hasn’t been able to learn English all these years. – Prze tyle lat nie mógł nauczyć się angielskiego.

 

„Lay” vs „lie”

„Lay” i „lie”

– zapraszam do przeczytania opisów często mylonych czasowników:

 

  1. LAY

 

Czasownik LAY oznacza „kłaść”, „położyć” i musimy tutaj dodać informację co mamy położyć lub co kładziemy,

Np.

She always lays the tablet back on the desk. – Ona zawsze kładzie tablet z powrotem na biurku.

 

The police officer asked the criminal to lay down the gun. – Policjant poprosił przestępcę, aby odłożył pistolet.

 

Pamiętaj, że czasownik “LAY” wymawiamy /lej/.

 

Formy czasownika LAY to:

To lay – laid – laid; lying

 

Częstym błędem jest zdanie typu:

 

He was laying in the bed all afternoon.

 

Znaczenie jest dość zabawne, ponieważ takie zdanie oznacza, że „on składał w łóżku jajka całe popołudnie”!

Jeżeli bowiem po czasowniku „LAY” nie dodamy informacji, co jest kładzione, wówczas niezmiennie odbiorcom kojarzy się on ze składaniem jaj!!:

 

My hens lay very small eggs. – Nasze kury składają małe jajka.

 

 

A jak powinno brzmieć takie zdanie?

 

Potrzebny jest nam tutaj kolejny omawiany czasownik, czyli „LIE”

  1. LIE

 

Czasownik „LIE” jest nieregularny i oznacza „leżeć”. Wymawiamy go /laj/.

 

Lie – lay – lain; lying

 

Druga forma czasownika LIE (leżeć) czyli past simple wygląda właśnie tak, jak czasownik „kłaść coś”, czyli LAY.

 

Zdanie oznaczające, że on leżał w łóżku całe popołudnie powinno brzmieć:

 

He was lying in the bed all afternoon.

 

Inne przykłady:

 

You can’t lie like that all day! – Nie możesz tak leżeć cały dzień!

You seem sick. Go and lie down. – Wyglądasz na chorego. Idź i się połóż.

 

  1. LIE

 

Czasownik LIE posiada także formy regularne czasu przeszłego:

 

Lie – lied – lied; lying

 

Oznacza on wówczas „kłamać”.

 

He is very honest. He never lies. – On jest bardzo uczciwy. Nigdy nie kłamie.

Women often lie about their age. – Kobiety często kłamią, jeżeli chodzi o ich wiek.

Why are you lying? – Dlaczego kłamiesz?

I have never lied in my life. – Nigdy w życiu nie skłamałem.

 

 

PODSUMOWANIE

Czasowniki LAY I LIE są bardzo podobne i mają podobną wymowę.

W celu ułatwienia ich rozróżnienia poniżej tabela porządkująca ich znaczenie i formy:

 

czasownik bezokolicznik Past simple Past participle gerund
kłaść To lay laid laid Laying
Leżeć To lie lay lain Lying
Kłamać To lie lied lied lying

phrasal verbs

Czasowniki frazowe – phrasal verbs – to jeden z największych wyzwań i problemów w języku angielskim, dlatego postanowiłam poświęcić im nową serię odcinków podcastu „Twój przewodnik języka angielskiego”.

 

Czasownik frazowe to czasowniki składające się z czasownika głównego np. look i z przyimka, który zupełnie zmienia jego znaczenie, np:

Look – patrzeć

Look for – szukać

Look up – sprawdzać

 

Nie zawsze jednak jest tak, że przyimek stojący obok czasownika tworzy z nim spójną całość. Czasami jest to po prostu czasownik i przyimek, np.

Look at – patrzeć na

 

Ucząc się języka angielskiego musimy więc zapoznać się czasownikami frazowymi, spróbować je rozpoznawać, rozumieć i w końcu stosować samodzielnie, ponieważ są one integralną częścią języka angielskiego. Rzeczywiście, trudno jest ich się nauczyć, ponieważ nie kojarzą nam się .. kompletnie z niczym. Tym bardziej, że z reguły znamy już czasownik bazowy, a tutaj po dodaniu przyimka pojawia się zupełnie nowe znaczenie, np.

Bring – przynosić

Bring up – wychowywać

 

Co więcej, są one zawsze stosowane w języku potocznym, wręcz częściej niż ich bazowe, „normalne” odpowiedniki. Jeżeli chcemy cieszyć się ze zrozumienia naszego ulubionego serialu oglądanego w oryginale, to bez czasowników frazowych ani rusz, ponieważ pojawią się one tam bardzo często.

 

Ich znajomość ważna jest również, ponieważ jeżeli chcesz „wskoczyć” na wyższy poziom znajomości języka bez nich także ani rusz. Przejście z poziomu B to poziomu C to przede wszystkim bowiem sprawne posługiwanie się „phrasal verbs”.

 

Natywni użytkownicy języka posługują się nimi praktycznie nieustanie w języku mówionym, ale jeżeli musisz napisać esej, wypracowanie, pracę zaliczeniową, formalny list bardziej przydatne i właściwe są tradycyjne czasowniki.

 

Czasowniki frazowe dzielą się na dwie podstawowe grupy: czasowniki przechodnie i nieprzechodnie (Eng: transitive vs intransitive verbs).

 

Ucząc się takich czasowników warto uczyć się ich na przykładach w zdaniach i wówczas łatwiej będzie zaklasyfikować je do poszczególnej grupy, a tym samym zapamiętać w wyrażeniu czy jest on przechodni, czy też nie.

 

Czasowniki nieprzechodnie (intransitive) to takie, które nie potrzebują uzupełnienia ich o dodatkową informację, aby skutecznie funkcjonować w zdaniu, nie możemy także ich „rozdzielić”, czyli przyimek zawsze musi stać tuż za czasownikiem głównym, np.:

 

Burn down – spalić się

The whole house burnt down.

 

 

 

Czasowniki przechodnie (transitive) to takie, które potrzebują dopełnienia, takiego „dopowiedzenia” lub uzupełnienia ich sensu.

Ta grupa czasowników frazowych dzieli się na kolejne dwie podgrupy:

 

Rodzielne (separable) – w których dopełnienie możemy umieścić pomiędzy czasownikiem głównym, a przyimkiem lub za całym ‘frejzalem’:

put on – zakładać

I put on my Tshirt.

I put my Tshirt on.

 

Oraz nierozdzielne (inseparable) – w których nie możemy oddzielić przyimka od czasownika głównego i dopełnienie stoi zawsze po całym czaswoniku frazowym:

Run into – wpaść na kogoś, spotkać kogoś przypadkiem

I always run into my old friend John in this shop.

 

A jak się uczyć czasowników frazowych?

Są dwie główne „szkoły”.

Jedna to uczenie się według czasownika, np.

Look for

Look after

Look into

 

Druga, to uczenie się według przyimka, np.

 

Warto także zacząć od najczęściej używanych frejzali, aby łagodnie się do nich przyzwyczajać.

 

Najskuteczniej jednak można je zapamiętać czytając zdania z ich zastosowaniem i zapamiętując już nie wyrażenia, ale właśnie zdania, które zawierają czasowniki frazowe.

 

 

Ale spokojnie, najlepiej „osłuchiwać” się z ich użyciem i budować takie zdania, w których jesteśmy pewni, jak możemy ich użyć.  Z czasem ich stosowanie będzie coraz łatwiejsze.

 

 

 

Przykłady zabawnych frejzali zawierające nazwy zwierząt:

 

Pig out – obeżreć się (eat a lot of food at once)

We pigged out at the last party.

 

Monkey around – hasać, zbawiać się

The children were monkeying around in the new playground

 

Fish out – wydobyć, wyjąc

He fished out  from the bottom of his wardrobe a Tshirt he has been looking for ages.

 

 

Duck out – wymigiwać się od zrobienia czegoś

He tried to duck out of doing housework.

 

Chiken out – stchórzyć, wystraszyć się

Do you chicken out or are you going to fight with me?

Skills of XXI century

W #59 odcinku podcastu  mówiliśmy o umiejętnościach XXI wieku. Świat się zmienia i na czoło wysuwają się nowe potrzeby, a co za tym idzie wymagania.

Czasy, w których żyjemy nazywane są Information Age. Jest to epoka natłoku informacji, komputeryzacji i powszechnej obecności algorytmów, które analizują nasze działania i podsuwają nam rozwiązania matematycznie obliczone dla naszych potrzeb (!!)

Okazuje się, że sposób uczenia i uczenia się tak powszechny w XX wieku obecnie już się nie sprawdza. W XX wieku uczyliśmy się pamięciowo ogromnych ilości informacji i dat. Uczniowie nie byli zachęcani do samodzielnego analizowania wiedzy i krytycznego podejścia do niej. Sprawdzano, czy tę wiedzę posiedli. Obecnie to właśnie krytyczne podejście do informacji i wiedzy, krytyczne myślenie (critical thinking) jest najważniejszą i najbardziej poszukiwaną cechą pozwalającą przetrwać w środowisku pracy i rozwijać się. W dzisiejszych czasach panuje ogromny szum informacyjny i dlatego krytyczne myślenie pozwala nie pogubić się w nim, a potrzebne i wybrane informacje wybrać dla realizowania celów. Krytyczne myślenie to także szybkie znajdowanie rozwiązań problemów. Jest to kluczowa cecha we wszystkich naukach ścisłych oraz w medycynie.

Kolejną cechą z 4 najważniejszych określanych jako 4 c jest współpraca (collaboration). Konieczność współpracy z różnymi ludźmi i na różnych polach. Obecnie pracujemy i konkurujemy globalnie. Współpraca z osobami o różnych korzeniach kulturowych i edukacyjnych także nie jest prosta, wymaga dużej elastyczności (flexibility), która także stanowi umiejętność XXI, ponieważ musimy dostosować się do różnych kultur, sposobów myślenia, oczekiwań. Okazuje się, że bez elastyczności trudno byłoby nam się skutecznie porozumieć. I prowadzi nas to do kolejnej kluczowej cechy XXI wieku – komunikacji (communication), która jest konieczna do wparcia współpracy z ludźmi (collaboration). Jest to umiejętność rozmawiania, porozumiewania się i wymiany myśli.

Kreatywność (creativity) to myślenie poza ustalonymi schematami i wzorcami (thinking outside the box). To kolejna z 4 absolutnie podstawowych cech naszego wieku. Pozwala ona dostrzec rozwiązania w innym świetle, co prowadzi do innowacji. Pozwala także na stwarzanie nowych sytuacji i znajdowanie nowych sposobów uczenia się. Znane wielu osobom określenie, że „zawsze tak było” tutaj zupełnie już nie pasuje.

Te cztery wymienione główne cechy, czyli krytyczne myślenie (critial thinking), współpraca (collaboration), komunikacja (communication) i kreatywność (creativity) wzajemnie się przenikają i wspierają. Stanowią trzon umiejętności XXI wieku. Jest to jednak dopiero początek.

info grafika skillsWszystkie cechy kluczowe dla współczesnego człowieka możemy podzielić na 3 kategorie.

 

  1. Umiejętności informacyjne
  2. Umiejętności medialne
  3. Umiejętności technologiczne.

Cztery podstawowe umiejętności opisane na samym początku: critical thinking, collaboration, communication, creativity są częścią pierwszej kategorii, czyli umiejętności informacyjnych. Oznaczają one, że potrafimy poruszać się wśród natłoku informacji, analizować dane, przekazywać to, co jest istotne.

Umiejętności medialne to znajomość kanałów przepływu informacji, wiedza o tym, gdzie należy szukać informacji i jak się nimi dzielić.

Umiejętności technologiczne zaś to opanowanie posługiwania się dostępnymi narzędziami pracy takimi chociażby jak telefon, komputer, tablet itp.

Zastanów się więc, jak powinno zmienić się szkolnictwo i nauczanie dzieci? Jak powinny pracować w szkole, aby nabyć konkretnych umiejętności – takich, które pozwolą im efektywne funkcjonowanie w świecie?

Czy znasz odpowiedź.

Zachęcam do dyskusji i wymiany opinii w komentarzach na FB i Instagramie.

/24.06.2021/
co możesz powiedzieć o swojej pracy?

Co możesz powiedzieć o swojej pracy?

Co możesz powiedzieć o swojej pracy? Jak możesz ją określić?

Oto najpopularniejsze określenia:

  • full-time
  • part-time
  • well-paid
  • badly paid
  • High powered
  • Stressful
  • demanding
  • Challenging
  • Rewarding
  • Repetitive
  • Glamorous
  • Unsociable
  • Customer facing
  • Clerical
  • Mundane

 

Jeżeli nie wiesz dokładnie lub nie masz pewności, co oznaczają, poniżej ich wyjaśnienie – spróbuj zrozumieć ich znaczenie korzystając z angielskich wyjaśnień:

 

  • full-time – a job where you work the full working hours per week
  • part-time – a job in which your work only part of the working week
  • well-paid – where you earn satisfactory money
  • badly paid – where you don’t earn too much money
  • High powered – an important job where you have a lot of responsibilities
  • Stressful – a difficult job with constant deadlines and very demanding bosses hard to satisfy
  • Demanding – a job that requires a lot of your time and energy
  • Challenging – a difficult job, but in an enjoyable and satisfying way
  • Rewarding – the job in which you feel satisfied if you do it well
  • Repetitive – when you have to do the same things every day
  • Glamorous – an exciting job because it is connected with fame and success
  • Unsociable – working late in the evening or at nights which makes it difficult to take care of your children or spend time with friends
  • Customer facing – dealing directly with customers
  • Clerical – doing ordinary activities in offices
  • Mundane – very ordinary, with no interest or excitement

Więcej na temat mówienia o swojej pracy dowiesz się z odcinka #58 How to talk about work, mojego podcastu . Rozszerzona notatka do tego odcinka poszerzy Twoją wiedzę.

Listen to the episode #58 How to talk about work:

#58 How to talk about work

The history of Halloween

More than 2000 years ago in what is now England, Ireland, Scotland, Wales there lived tribes of people called Celts. The druids, the Celtic priests honored, among others, the god of the dead called Samhain. They celebrated Samhain’s festival between the evening of October 31 and November 1. The Celts used to believe that this god could control the spirits of the dead. They also believed that on the night of October 31 Samhain would gather the souls of those who had died during the previous year and that he would make them pay for the sins by putting them into animal bodies. The greater the sinner a person had been, the lower the animal in which his body was put. That is why people believed that all kinds of spirits, fairies and ghosts used to roam the earth during that night.

What is more, the Samhain’s festival marked the end of the summer and the beginning of the winter darkness. Due to that the arrival of witches and demons was absolutely justified. To frighten and scare away those evil spirits the Celts used to light huge bonfires on hills. The bonfires however, also meant to honor the divinity of the Sun, which helped the farmers to crop the land. They worshipped the Sun and were worried about its fading away in autumn, hoping it would return. They used to sit by the bonfires asking for the return of the Sun in spring. The next morning, on November 1 they would return homes with chunks of still glowing wood from the bonfires to use it with cooking fires and prepare huge feasts. In this way the Celts wanted to help the Sun strengthen before the battle with winter. They also would dress up in animal skins which was supposed to serve as protection against bad luck. This custom survived until recent years.

On the other hand the ancient Romans used to hold the festival of Pomona, the goddess of fruit, garden and apples. The Romans would thank the goddess for good harvest with fruit sacrifices and merry games. When they conquered the Celts in Europe, they also brought the Celtic customs with them and as the result were holding a great autumn festival.

In the 9th century the Roman Catholic Church established All Hallows or All Saints’ Day on November 1 to honor all the saints who had no separate day of their own. Also, the Church hoped to replace in this way all the pagan ceremonies. But in opposition to the Roman Catholic Church there emerged a cult of the Witches with its followers called Hallowe’en – the Night of the Witches. They believed that on that night the Devil and his court would come and perform some wicked acts. So, despite the Church’s attempt to convert the day of November 1 into a religious holiday, the Night of the Witch has survived over centuries until now. People all over the world continue those pagan celebrations on the evening before All Hallows and in this way October 31 became known as All Hallows Even, in short Hallowe’en.

Now we are proceeding do the most famous legend about Halloween which explains why we use a light in a curved pumpkin in Halloween evenings…

There was once an old man called Stingy Jack who was taking great pleasure in tricking, scaring and harming people. Once he invited the devil for a dinner, but didn’t want to pay for it and decided to trick the devil. Jack convinced the devil to change into a coin which they could use to pay for the meal. As soon as the devil did so, Jack quickly put the coin in his pocket next to a silver cross which stopped the devil from changing back into his original form. Eventually Jack freed the devil from his pocket, but under one condition – that the devil wouldn’t bother him for a year. The devil came back after a year. When they were walking together they came to a tree heavy with big, red apples. Jack suggested picking some of them and so the devil climbed up onto Jack’s shoulders and jumped to a branch to collect the biggest fruit he could find. Now, very quickly, Jack carved a

 

cross on the tree trunk which made it impossible for the devil to get down. This time Jack promised to set the devil free under the condition to never claim his soul. And the devil agreed. But before the next Halloween Jack died and his soul needed a place to rest. The God refused to take such a bad guy to heaven. The devil didn’t let him be a part of hell as well, as Jack made him promise never to take his soul. And so the devil sent Jack back to the dark night with a burning coal from the furnaces of hell to light his way. Jack put the coal into a carved out turnip which over the years has become a pumpkin. Since then on every Halloween night Jack roams endlessly with his jack-o’-lantern, because his soul got stuck between the heaven and the hell.

Jack and his lantern became the symbol of a lost or damned soul. To scare these souls away on Halloween, people in Ireland carved or painted faces on turnips and placed them in windows or doorways. In America, Irish immigrants discovered that turnips were hard to get, but pumpkins were plentiful. So they started to make their lanterns out of pumpkins, a fruit native to America.

The custom of collecting sweets with the words „trick or treat” in fact was used by children and people to save themselves from ghosts. It was believed that the real ghosts wandering on the night of Halloween think of those disguised people as one of their own and stay away from them. Most probably ancient Ireland is the source of the trick-or- treating custom. The tradition of dressing up has its origin not only in the pagan times. The Roman Catholic Church of Ireland organized performances on November 1, on the day of All Hallows. Actors dressed up either as the saints or as devils. After the dressing up the peculiar procession marched from the church out to the churchyard. There the play continued for hours, until late evening. Time passed and people in Ireland started thinking of Hallowe’en as a night for putting on costumes. Gradually costumes varied from those of a horse, saints or a devil to ghosts, witches and goblins. People believed that in this way the demons would take them for the own, as was mentioned earlier here, and would leave them alone. Finally, with time the custom of dressing up and trick-or-treating were combined. Young people would travel from house to house shouting „Trick or treat!”. When they were given a treat they thanked and merrily went to the next door. If they received nothing, they performed a trick.

Listen to the episode #05 about Halloween:

#05 Halloween

The Story of Porsche

Ferdinand Porsche has been one of the main car designers in car history.

Ferdinand Porsche was born in 1875. He was 11 years old when a car was invented. We must say that he was a very skilled and talented boy. He was especially interested in electricity; when he was 13 he installed electric doorbells at his parents’ house, at the age of 16 he mounted electric lighting. In his father’s company he was learning plumbing.

He built his first car at the age of only 25 years becoming a huge amazement at the Paris Car Show in 1900  presenting one of the first four wheel cars under Lohner brand name. Surprisingly, exactly this construction was used 70 years later by NASA in the production of moon vehicle – the so called lunar rover.

Since 1905 he was the Technical Director of Austro Daimler in Austria where he was working for 17 years. During his work he developed the first aerodynamically shaped, high performance limousines which were winning many car races – he was the driver J He was designing amazing vehicles like a train for the army to travel both on roadways and railroads, aircraft engines (for which he obtained a honorary scientific title from the Technical University of Vienna), the first two seat sport car called “Sascha” which won famous car races.

In 1923 Ferdinand Porsche moved to Stuttgart and became the Technical Director at Daimler where he became famous for designing Mercedes S as well as trucks and engines.

Finally in 1931 he started his own company in Stuttgart – Porsche. He was working there until his death in 1951.

Porsche was especially famous as the designer of the well acclaimed Volkswagen Käfer – wider known as the Beetle and in some parts of the English-speaking world the Bug. It is one of the most famous and trendy car models ever constructed and built. This car was manufactured and marked by Volkswagen from 1938 to 2003.

It was Hitler who formulated the need for a cheap, simple car to be mass produced for German new roads. It was supposed to be a people’s car – a car for everybody – that is why we have the term Volkswagen – translated from German as a car for the people, for everyone. Members of the Nazi party run by Hitler were promised the first produced units, however military activities shifted these plans. Ferdinand Porsche finalized the design.

As the result we achieved the first Volkswagen – which literally means ‘a car for the people’. It was also one of the first cars with rear placed engine. We also have to note that it was the longest manufactured and most manufactured model of a car ever.

The Beetle was designed just before the II World War, but the first civilian Beetles started to be produced in the end of 1940ies. This car was called at first a Volkswagen Type 1 or simply as Volkswagen.

According to the latest works now we have to say that it looks like that Ferdinand Porsche made use of the political relationships and opportunities of the Nazi regime. Now we dare to say that he benefited from his access to the politician of the Third Reich.  Porsche factories employed more than 400 forced laborers including those from concentration camps.

Porsche was arrested for the cooperation with Hitler and spent over 22 months in a French jail. In 1948 he was acquitted and restarted his design operation together with his son Ferry. The first Porsche car type 356 was built in Gmünd (Austria). Until autumn 1949 50 units of this car had been made. After the death of Ferdinand his son continued to manage the company.

Sport profile cars were being made with drive systems like in Volkswagens’ – boxer type engines with 4-cylinders, air cooled placed behind the rear drive axle powering the rear wheels.  Such construction solutions had Porsche Type 356 produced in 1950-1965 and Porsche 911 with 6-cylinder engine in production since 1964. It was one of the best racing cars in the world in 1960-ies and 1970-ies.

Annual Porsche production in 1985-1987 totalled 50,000 pieces and decreased to 32,162 units in 1990.  The vehicles were being assembled with the use of traditional methods on moving assembly conveyors with no use of robots, manually, but very precisely. They were famous for their dynamics, reliability and durability.

After 2010 model 911 continued to be produced (with similar construction design as those from 1964) but bearing the names of Carrera and Turbo. Porsche production profile also included Boxster and Cayman with centrally mounted engine before the rear axle, Panamera with an engine in the front and powering the rear wheels, Cayenne – a crossover with construction related to Volkswagen Tuareg, because since 2010 Porsche has been owned by Volkswagen.

Vocabulary:

Invent – wynaleźć

Skilled – sprytny, o wielu umiejętnościach

Doorbell – dzwonek do drzwi

Mount – zamocować

Plumbing – hydraulika

Moon vehicle – pojazd kosmiczny

Aerodynamically shaped – ukształtowany aerodynamicznie

Vehicle – pojazd

Obtain – uzyskać

Rear placed engine – silnik umieszczony z tyłu

Longest manufactured – najdłużej produkowany

Most manufactured – produkowany w największej ilości

Make use of – wykorzystać

Opportunities – możliwości

Forced laboreres – pracownicy przymusowi

Assemble – składać

Reliability – niezawodność

Durability – trwałość

Bearing the name – nosząc nazwę

Rear axle – oś tylna

 

Environment

Tak poważna instytucja, jak JPMorgan w raporcie dla swoich klientów przewiduje, że jeżeli ludzkość nie zahamuje drastycznie nadmiernej emisji dwutlentku węgla, grozi jej dość szybkie wyginięcie. W 22 odcinku mojego podcastu przybliżam Wam temat zmian klimatycznych i opowiadam, co to jest i skąd bierze się efekt cieplarniany, a co za tym idzie – zmiany klimatyczne.

Subskrybuj podcast, aby być na bieżąco w usłudze Spotify lub Apple Podcasts: Monika Podbielska https://open.spotify.com/show/0I13FHhJoiLzcVBH7uX7xJ

Pozostając w temacie problemów środowiska poniżej przedstawię podstawowe słownictwo pozwalające, na samodzielne zgłębianie tego tematu w języku angielskim.

 

Słownictwo:

Greenhouse effect – efekt cieplarniany

Global warming – globalne ocieplenie

Release – wydzielać

Destruction – zniszczenie

Environment protection – ochrona środowiska

Rubbish – śmieci

Waste – odpady

A rubblish dump/landfill – wysypisko śmieci

Waste disposal – usuwanie odpadów

Biodegradable – ulegający rozkładowi biologicznemu

Polluted – zanieczyszczony

Air pollution – zanieczyszczenia powietrza

Contaminated – skażony

Exhaust fumes – spaliny

Urban srawl – nadmierny i niekontrolowany rozrost miast

Sewage – ścieki

Sewage treatment plant – oczyszczalnia ścieków

Fossil fuels – paliwa kopalniane

Coal – węgiel

Inhibited – zahamowany

Increase – wzrastać

Natural resources are running out – naturalne zasoby kończą się

Renewable energy – energia odnawialna

Alternative sources of energy – alternatywne źródło energii

Rainforest – las tropikalny

Deforestation – niszczenie lasów

Afforestation – zalesianie

Acid rain – kwaśny deszcz

Damage the ozone layer – zniszczenie powłoki ozonowej

Element – pierwiastek

Thorium – tor

carbon dioxide – dwutlenek węgla

Convert – przekształacać

Oxygen – tlen

Reflect – odbijać

Pole – biegun

Breathe – oddychać

Endangered species – zagrożone gatunki

Extinction of species – wymarcie gatunku

Die out – wymrzeć, wyginąć

Habitat – naturalne środowisko życia gatunku

Introduce stricter law – wprowadzić ostrzejsze prawo

Increase environmental awarness – zwiększyć świadomość środowiskową

Reduce emissions of gases into the atmosphere – zredukować emisje gazów

Overpopulation – przeludnienie

Purification – uzdatnianie

Solar power – energia słoneczna

Wind farm – farma wiatrowa

Wildfire – niekontrolowany ogień

To be exposed to – być wystawionym na

Sort out rubbish – segregować śmieci

Harmful – szkodliwy

 

Teraz spróbuj wpisać brakujące słowa:

  1. A place where animals live in their natural way is called _______
  2. The greenhouse effect is the problem caused by increased quantities of gases such as c _ _ _ _ _ d _ _ _ _ _ _ in the air.
  1. Pandas are an e _ _ _ _ g _ _ _ _ species and live on the verge of extinction.
  2. There is worldwide concern about the destruction of the Amazon r _ _ _ _ _ _ _ _ _ .
  3. F _ _ _ _ _ fuel is fuel such as coal, or oil that is formed from the decayed remains of plants or animals.
  4. It is estimated that by 2050 the number of cars on Polish roads will have i _ _ _ _ _ s _ _ by 50 %.
  5. Recycling also helps control environmental pollution by reducing the need for waste d _ _ _ s .
  6. Many people have died from _ _ n _ _ _ _ _ _ _ d water.
  1. On city streets there is a load of _______ dumped everywhere.
  2. S____ _____ is obtained from its light and heat.

 

Odpowiedzi:

  1. Habitat
  2. Carbon dioxide
  3. Endangered species
  4. Rainforest
  5. Fossil
  6. Increase
  7. Waste disposal
  8. Contaminated
  9. Rubbish
  10. Solar power

 

Obecnie jednym z głównych pojęć związanych z problemem zanieczyszczeń powietrza i emisji do atmosfery jest carbon footprint – ślad węglowy. Opiszę to pojęcie w języku angielskim, abyście mogli zrozumieć je w języku angielskim, a następnie krótko wyjaśnię w języku polskim.

The dictionary definition of a carbon footprint is “the amount of carbon dioxide released into the atmosphere as a result of the activities of a particular individual, organization or community.”

Solving the problems of climate change isn’t something that can be done on your own – we need everybody and all countries to play a part in reducing the global warming.

The only way we may do it is by reducing our own carbon footprint considering what emissions each and every one of us is able to cut.

Everything we do involves some amount of carbon emissions – from washing your hands and brushing your teeth via using an electric car to travelling by combustion car and by plane. It means that by our own choices we may significantly decrease (or increase) carbon dioxide emissions.

Even the food you buy has a carbon footprint attached to it. This is because it requires machinery and resources to grow, harvest, package and transport it to where you bought it from. Then, more energy is expended when you cook that food, which adds even more to its carbon footprint.

But when you purchase local products you lower the carbon footprint. If you buy organic food, then no chemicals have been used for the production and in this way you lower the carbon footprint even further. Also vegan diets have a much lower footprint, because it takes a lot of energy, water and gas emissions to breed farm animals for food. Finally, using 100% renewable electricity, or green gas, to cook your food can really help to shrink that carbon footprint right down.

If everyone started to apply this approach into everyday activities the impact on the environment would by absolutely huge.  

The main things that constitute your personal carbon footprint include:

  • Your home and Energy
  • Food and drink
  • Transport and travel
  • Things you own

Definicja słownikowa terminu „ślad węglowy” to ilość dwutlenku węgla wydzielanego do atmosfery w wyniku działań osób prywatnych, organizacji lub społeczności”.

Rozwiązanie problemu zmian klimatycznych nie leży w gestii poszczególnych osób – wszyscy i wszystkie kraje muszą się zjednoczyć, aby zredukować problem globalnego ocieplenia.

Jedyny sposób to ograniczenie śladu węglowego – i może to zrobić każdy.

Wszystko, co robimy wiąże się  z emisją dwutelenku węgla do atmosfery – od mycia rąk i zębów do podróżowania. Nawet jedzenie, które spożywamy posiada przypisany ślad węglowy. Do produkcji żywności wykorzystuje się maszyny i energię, a następnie jest ona również transportowana. Kupując lokalne i organizczne produkty można więc obniżyć ślad węglowy. Także dieta wegetariańska posiada dużo niższy ślad węglowy, ponieważ podczas hodowli zwierząt rzeźnych zużywa się dużo wody i energii.

Główne elementy składające się na indywidualny ślad węglowy to:

  • Dom i Energia
  • Żywność
  • Transport i podróże
  • Posiadane rzeczy

Teraz samodzielnie możesz wyliczyć swoją osobistą wartość śladu węglowego na poniższej stronie:

carbon footprint calculator https://www.carbonfootprint.com/calculator.aspx

 

Spróbuj teraz wypowiedzieć się na poniższe tematy dotyczące problemów środowiska naturalnego. Wypowiedź możesz również sformułować pisemnie. Masz wówczas czas na zastanowienie się, jakich słów i konstrukcji należy użyć.

 

  1. What is the biggest threat to the environment now?
  2. What is a greenhouse effect?
  3. Why is deforestation so harmul for the Earth?
  4. Why do species die out?
  5. What can be done to prevent destruction of the environment?

To nie będzie wpis świąteczny, lecz kawałek historii Ameryki…

To będzie wpis inspirowany piosenką świąteczną, a dokładniej jego wykonawczynią. To będzie wpis smutny, ale jednocześnie wzruszający i optymistyczny. Boże Narodzenie to bowiem czas, kiedy możemy zatrzymać się na chwilę i pomyśleć. I może także spojrzeć na świat nieco inaczej. Okres bożonarodzeniowy daje nam wiele radości i nadziei, ale dla wielu osób jest także niezwykle trudny z powodu indywidualnych przeżyć, samotności, braku poczucia przynależności. Historia życia tej piosenkarki i aktorki jest ucieleśnieniem obrazu historii amerykańskiego południa i tzw. American Dream. Ukazuje bowiem cały szereg bolączek złożonego społeczeństwa amerykańskiego. A skoro zajmuję się językiem angielskim, to zajmuję się także kulturą krajów, które się nim posługują. Popatrzcie przez pryzmat życia jednej osoby na problematykę nietolerancji i rasizmu.

Jedną ze szczególnych bożonarodzeniowych piosenek, która zawsze niezwykle mnie bawi, jest „Santa Baby” – piosenka, którą wykonuje Eartha Kitt. Jej charakterystyczny głos nigdy nie pozostawia nas obojętnymi i w miłym tonie oddajemy się świątecznym marzeniom… Eartha Kitt była gwiazdą dziesięcioleci, szczególne sukcesy odnosiła w latach 1950-tych. Możemy powiedzieć, że udało jej spełnić jej American Dream. Pozwoliła jej na to jej charyzmatyczna osobowość, zmysłowe występy i głęboki, niezapomniany głos. Pod jej urokiem było wiele osobowości tamtych czasów. Założyciel firmy Revlon specjalnie na jej cześć nazwał jedną z pomadek tej firmy „Ogień i lód”. Orson Wells mówił o niej, że była najbardziej niesamowitą kobietą na świecie. Znana była także z roli kobiety-kota w filmie „Batman” i przełamywała wiele schematów połowy XX wieku, na przykład flirtując z białym mężczyznami, co w tamtych czasach i realiach było nie do pomyślenia. Teraz możecie już się domyśleć, że była to niezwykła kariera, ponieważ była pierwszą ciemnoskórą kobietą, która w trudnych czasach segregacji rasowej zawładnęła wyobraźnią Amerykanów. Obecnie mówi się, że otworzyła, dotychczas zamknięte, drzwi do kariery ciemnoskórym aktorkom.

W ostatnich latach swojego życia Eartha udzieliła licznych wywiadów, w których szczegółowo opowiadała o swoim życiu i dzieciństwie i które obrazują mentalność i historię ówczesnego społeczeństwa.

Eartha urodziła się w małej wiosce zamieszkałej przez ludność Afroamerykanów w stanie Karolina Południowa. Przez pewien czas wychowywana była przez matkę, ale nowy partner kobiety nie zgodził się, aby dziewczynka mieszkała z nimi. Nie była bowiem wystarczająco czarna. Eartha do końca swojego życia nie dowiedziała się, kto był jej ojcem, prawdopodobnie poczęta została w wyniku gwałtu. Zakłada się, że był on biały z powodu koloru skóry Earthy. W tamtych czasach taki kolor skóry – ani czarny, ani biały był jak wyrok. Takie osoby odrzucane były zarówno przez społeczność czarną, jak i białą. Były kompletnymi wyrzutkami społecznymi. Jej matka również wycierpiała wiele prześladowań z powodu koloru skóry Earthy. Takie osoby były obraźliwie nazywane „żółciuchami”. Eartha przez całe życie nie znała również swojej daty i roku urodzenia. Dopiero w wieku 71 lat udało się jej odnaleźć dowód urodzin i dowiedziała się, kiedy się urodziła i ile ma lat. Okazało się, że dotychczas szacowała swój na wyższy, niż rzeczywiście miała. Nazwisko ojca zostało jednak wymazane. Wraz ze swoją córką, Kitt Shapiro domagały się ujawnienia jego personaliów, nie zgodził się na to jednak sąd. Kitt zarzucała systemowi amerykańskiemu, że nawet w roku 1998 chroni obywateli o białym kolorze, czarnoskóry z pewnością bowiem zostałby ujawniony. Córka Earthy jest biała i jest piękną blondynką – absolutnie nie farbowaną! Jako dziecko miała jasne blond loki!

Mała Eartha została więc oddana przez matkę do pierwszej czarnoskórej rodziny, która zgodziła się ją przygarnąć. Jak opowiadała Eartha, rodzina bardzo chętnie przygarnęła ją po prostu jako muła roboczego. Rodzina miała dwoje własnych dzieci. Zarówno chłopak, jak i dziewczyna regularnie gwałcili przygarniętą dziewczynkę i bili do krwi. Eartha opowiadała, że najzwyczajniej nie miała też komu się poskarżyć. Dziewczynka posiadała tylko jedno ubranie zrobione z worka na ziemniaki. Po kilku latach spędzonych u tej rodziny i wstrząsających przeżycia Eartha trafiła do siostry swojej matki. Ciotka była bardzo surowa, ale zabrała dziewczykę, gdyż stwierdziła, że rodzina w końcu ją zagłodzi albo zamęczy. Jak stwierdziła Eartha, ciotka również ją wykorzystywała, nie wiemy jednak do końca w jakim sensie. Eartha musiała także zarabiać na swoje utrzymaniu przy zbiorach bawełny.

W końcu Eartha trafiła do kolejnej rodziny, która mieszkała w Nowym Jorku. Tam trafiła do pierwszej grupy tanecznej dla osób ciemnoskórych. Grupa zaczęła wyjeżdżać do Europy, gdzie Eartha rozpoczęła karierę solową.

Formą ucieczki od codzienności było dla Earthy jeżdżenie metrem przez całe dnie, od rana do wieczora. Wszystkie przeżycia spowodowały, że ta młoda kobieta była kompletnie pozbawiona poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie. Nikt tak naprawdę jej nie chciał i nikt nie okazywał jej żadnych ciepłych uczuć. Jak powiedziała, doświadczyła tego dopiero od publiczności i fanów i własnej córki, Kitt Shapiro. Dwaj mężczyźni, którzy ją pokochali nie mogli się z nią ożenić, gdyż ich rodziny nie zgadzały się, aby poślubili nie białą kobietę.

Polecam wam blog prowadzony przez córkę Earthy Kitt, Kitt Shapiro. Publikuje ona wiele wspomnień związanych z matką, jest to też dobra okazja do poczytania … w języku angielskim.

www.simplyeartha.com

Monika Podbielska – Twój przewodnik języka angielskiego

Santa Baby – Eartha Kitt

Santa baby, slip a sable under the tree for me
Been an awful good girl
Santa baby, and hurry down the chimney tonight

Santa baby, a ’54 convertible too, light blue
I’ll wait up for you, dear
Santa baby, so hurry down the chimney tonight

Think of all the fun I’ve missed
Think of all the fellas that I haven’t kissed
Next year I could be also good
If you’ll check off my Christmas list

Santa baby, I want a yacht and really that’s not a lot
Been an angel all year
Santa baby, so hurry down the chimney tonight

Santa honey one thing I really do need, the deed
To a platinum mine
Santa baby, so hurry down the chimney tonight

Santa cutie, and fill my stocking with a duplex and checks
Sign your ‚x’ on the line
Santa cutie, and hurry down…

 

Vocabulary:

Sable – sobole, futro z sobole

Been awful good girl – byłam strasznie grzeczną dziewczynką

Convertible – kabriolet

Fellas – chłopaki

Deed – akt własności

Platinum mine – kopalnia platyny

Duplex – apartament dwupokojowy