The history of Halloween

More than 2000 years ago in what is now England, Ireland, Scotland, Wales there lived tribes of people called Celts. The druids, the Celtic priests honored, among others, the god of the dead called Samhain. They celebrated Samhain’s festival between the evening of October 31 and November 1. The Celts used to believe that this god could control the spirits of the dead. They also believed that on the night of October 31 Samhain would gather the souls of those who had died during the previous year and that he would make them pay for the sins by putting them into animal bodies. The greater the sinner a person had been, the lower the animal in which his body was put. That is why people believed that all kinds of spirits, fairies and ghosts used to roam the earth during that night.

What is more, the Samhain’s festival marked the end of the summer and the beginning of the winter darkness. Due to that the arrival of witches and demons was absolutely justified. To frighten and scare away those evil spirits the Celts used to light huge bonfires on hills. The bonfires however, also meant to honor the divinity of the Sun, which helped the farmers to crop the land. They worshipped the Sun and were worried about its fading away in autumn, hoping it would return. They used to sit by the bonfires asking for the return of the Sun in spring. The next morning, on November 1 they would return homes with chunks of still glowing wood from the bonfires to use it with cooking fires and prepare huge feasts. In this way the Celts wanted to help the Sun strengthen before the battle with winter. They also would dress up in animal skins which was supposed to serve as protection against bad luck. This custom survived until recent years.

On the other hand the ancient Romans used to hold the festival of Pomona, the goddess of fruit, garden and apples. The Romans would thank the goddess for good harvest with fruit sacrifices and merry games. When they conquered the Celts in Europe, they also brought the Celtic customs with them and as the result were holding a great autumn festival.

In the 9th century the Roman Catholic Church established All Hallows or All Saints’ Day on November 1 to honor all the saints who had no separate day of their own. Also, the Church hoped to replace in this way all the pagan ceremonies. But in opposition to the Roman Catholic Church there emerged a cult of the Witches with its followers called Hallowe’en – the Night of the Witches. They believed that on that night the Devil and his court would come and perform some wicked acts. So, despite the Church’s attempt to convert the day of November 1 into a religious holiday, the Night of the Witch has survived over centuries until now. People all over the world continue those pagan celebrations on the evening before All Hallows and in this way October 31 became known as All Hallows Even, in short Hallowe’en.

Now we are proceeding do the most famous legend about Halloween which explains why we use a light in a curved pumpkin in Halloween evenings…

There was once an old man called Stingy Jack who was taking great pleasure in tricking, scaring and harming people. Once he invited the devil for a dinner, but didn’t want to pay for it and decided to trick the devil. Jack convinced the devil to change into a coin which they could use to pay for the meal. As soon as the devil did so, Jack quickly put the coin in his pocket next to a silver cross which stopped the devil from changing back into his original form. Eventually Jack freed the devil from his pocket, but under one condition – that the devil wouldn’t bother him for a year. The devil came back after a year. When they were walking together they came to a tree heavy with big, red apples. Jack suggested picking some of them and so the devil climbed up onto Jack’s shoulders and jumped to a branch to collect the biggest fruit he could find. Now, very quickly, Jack carved a


cross on the tree trunk which made it impossible for the devil to get down. This time Jack promised to set the devil free under the condition to never claim his soul. And the devil agreed. But before the next Halloween Jack died and his soul needed a place to rest. The God refused to take such a bad guy to heaven. The devil didn’t let him be a part of hell as well, as Jack made him promise never to take his soul. And so the devil sent Jack back to the dark night with a burning coal from the furnaces of hell to light his way. Jack put the coal into a carved out turnip which over the years has become a pumpkin. Since then on every Halloween night Jack roams endlessly with his jack-o’-lantern, because his soul got stuck between the heaven and the hell.

Jack and his lantern became the symbol of a lost or damned soul. To scare these souls away on Halloween, people in Ireland carved or painted faces on turnips and placed them in windows or doorways. In America, Irish immigrants discovered that turnips were hard to get, but pumpkins were plentiful. So they started to make their lanterns out of pumpkins, a fruit native to America.

The custom of collecting sweets with the words „trick or treat” in fact was used by children and people to save themselves from ghosts. It was believed that the real ghosts wandering on the night of Halloween think of those disguised people as one of their own and stay away from them. Most probably ancient Ireland is the source of the trick-or- treating custom. The tradition of dressing up has its origin not only in the pagan times. The Roman Catholic Church of Ireland organized performances on November 1, on the day of All Hallows. Actors dressed up either as the saints or as devils. After the dressing up the peculiar procession marched from the church out to the churchyard. There the play continued for hours, until late evening. Time passed and people in Ireland started thinking of Hallowe’en as a night for putting on costumes. Gradually costumes varied from those of a horse, saints or a devil to ghosts, witches and goblins. People believed that in this way the demons would take them for the own, as was mentioned earlier here, and would leave them alone. Finally, with time the custom of dressing up and trick-or-treating were combined. Young people would travel from house to house shouting „Trick or treat!”. When they were given a treat they thanked and merrily went to the next door. If they received nothing, they performed a trick.

Listen to the episode #05 about Halloween:

#05 Halloween

The Story of Porsche

Ferdinand Porsche has been one of the main car designers in car history.

Ferdinand Porsche was born in 1875. He was 11 years old when a car was invented. We must say that he was a very skilled and talented boy. He was especially interested in electricity; when he was 13 he installed electric doorbells at his parents’ house, at the age of 16 he mounted electric lighting. In his father’s company he was learning plumbing.

He built his first car at the age of only 25 years becoming a huge amazement at the Paris Car Show in 1900  presenting one of the first four wheel cars under Lohner brand name. Surprisingly, exactly this construction was used 70 years later by NASA in the production of moon vehicle – the so called lunar rover.

Since 1905 he was the Technical Director of Austro Daimler in Austria where he was working for 17 years. During his work he developed the first aerodynamically shaped, high performance limousines which were winning many car races – he was the driver J He was designing amazing vehicles like a train for the army to travel both on roadways and railroads, aircraft engines (for which he obtained a honorary scientific title from the Technical University of Vienna), the first two seat sport car called “Sascha” which won famous car races.

In 1923 Ferdinand Porsche moved to Stuttgart and became the Technical Director at Daimler where he became famous for designing Mercedes S as well as trucks and engines.

Finally in 1931 he started his own company in Stuttgart – Porsche. He was working there until his death in 1951.

Porsche was especially famous as the designer of the well acclaimed Volkswagen Käfer – wider known as the Beetle and in some parts of the English-speaking world the Bug. It is one of the most famous and trendy car models ever constructed and built. This car was manufactured and marked by Volkswagen from 1938 to 2003.

It was Hitler who formulated the need for a cheap, simple car to be mass produced for German new roads. It was supposed to be a people’s car – a car for everybody – that is why we have the term Volkswagen – translated from German as a car for the people, for everyone. Members of the Nazi party run by Hitler were promised the first produced units, however military activities shifted these plans. Ferdinand Porsche finalized the design.

As the result we achieved the first Volkswagen – which literally means ‘a car for the people’. It was also one of the first cars with rear placed engine. We also have to note that it was the longest manufactured and most manufactured model of a car ever.

The Beetle was designed just before the II World War, but the first civilian Beetles started to be produced in the end of 1940ies. This car was called at first a Volkswagen Type 1 or simply as Volkswagen.

According to the latest works now we have to say that it looks like that Ferdinand Porsche made use of the political relationships and opportunities of the Nazi regime. Now we dare to say that he benefited from his access to the politician of the Third Reich.  Porsche factories employed more than 400 forced laborers including those from concentration camps.

Porsche was arrested for the cooperation with Hitler and spent over 22 months in a French jail. In 1948 he was acquitted and restarted his design operation together with his son Ferry. The first Porsche car type 356 was built in Gmünd (Austria). Until autumn 1949 50 units of this car had been made. After the death of Ferdinand his son continued to manage the company.

Sport profile cars were being made with drive systems like in Volkswagens’ – boxer type engines with 4-cylinders, air cooled placed behind the rear drive axle powering the rear wheels.  Such construction solutions had Porsche Type 356 produced in 1950-1965 and Porsche 911 with 6-cylinder engine in production since 1964. It was one of the best racing cars in the world in 1960-ies and 1970-ies.

Annual Porsche production in 1985-1987 totalled 50,000 pieces and decreased to 32,162 units in 1990.  The vehicles were being assembled with the use of traditional methods on moving assembly conveyors with no use of robots, manually, but very precisely. They were famous for their dynamics, reliability and durability.

After 2010 model 911 continued to be produced (with similar construction design as those from 1964) but bearing the names of Carrera and Turbo. Porsche production profile also included Boxster and Cayman with centrally mounted engine before the rear axle, Panamera with an engine in the front and powering the rear wheels, Cayenne – a crossover with construction related to Volkswagen Tuareg, because since 2010 Porsche has been owned by Volkswagen.


Invent – wynaleźć

Skilled – sprytny, o wielu umiejętnościach

Doorbell – dzwonek do drzwi

Mount – zamocować

Plumbing – hydraulika

Moon vehicle – pojazd kosmiczny

Aerodynamically shaped – ukształtowany aerodynamicznie

Vehicle – pojazd

Obtain – uzyskać

Rear placed engine – silnik umieszczony z tyłu

Longest manufactured – najdłużej produkowany

Most manufactured – produkowany w największej ilości

Make use of – wykorzystać

Opportunities – możliwości

Forced laboreres – pracownicy przymusowi

Assemble – składać

Reliability – niezawodność

Durability – trwałość

Bearing the name – nosząc nazwę

Rear axle – oś tylna



Tak poważna instytucja, jak JPMorgan w raporcie dla swoich klientów przewiduje, że jeżeli ludzkość nie zahamuje drastycznie nadmiernej emisji dwutlentku węgla, grozi jej dość szybkie wyginięcie. W 22 odcinku mojego podcastu przybliżam Wam temat zmian klimatycznych i opowiadam, co to jest i skąd bierze się efekt cieplarniany, a co za tym idzie – zmiany klimatyczne.

Subskrybuj podcast, aby być na bieżąco w usłudze Spotify lub Apple Podcasts: Monika Podbielska

Pozostając w temacie problemów środowiska poniżej przedstawię podstawowe słownictwo pozwalające, na samodzielne zgłębianie tego tematu w języku angielskim.



Greenhouse effect – efekt cieplarniany

Global warming – globalne ocieplenie

Release – wydzielać

Destruction – zniszczenie

Environment protection – ochrona środowiska

Rubbish – śmieci

Waste – odpady

A rubblish dump/landfill – wysypisko śmieci

Waste disposal – usuwanie odpadów

Biodegradable – ulegający rozkładowi biologicznemu

Polluted – zanieczyszczony

Air pollution – zanieczyszczenia powietrza

Contaminated – skażony

Exhaust fumes – spaliny

Urban srawl – nadmierny i niekontrolowany rozrost miast

Sewage – ścieki

Sewage treatment plant – oczyszczalnia ścieków

Fossil fuels – paliwa kopalniane

Coal – węgiel

Inhibited – zahamowany

Increase – wzrastać

Natural resources are running out – naturalne zasoby kończą się

Renewable energy – energia odnawialna

Alternative sources of energy – alternatywne źródło energii

Rainforest – las tropikalny

Deforestation – niszczenie lasów

Afforestation – zalesianie

Acid rain – kwaśny deszcz

Damage the ozone layer – zniszczenie powłoki ozonowej

Element – pierwiastek

Thorium – tor

carbon dioxide – dwutlenek węgla

Convert – przekształacać

Oxygen – tlen

Reflect – odbijać

Pole – biegun

Breathe – oddychać

Endangered species – zagrożone gatunki

Extinction of species – wymarcie gatunku

Die out – wymrzeć, wyginąć

Habitat – naturalne środowisko życia gatunku

Introduce stricter law – wprowadzić ostrzejsze prawo

Increase environmental awarness – zwiększyć świadomość środowiskową

Reduce emissions of gases into the atmosphere – zredukować emisje gazów

Overpopulation – przeludnienie

Purification – uzdatnianie

Solar power – energia słoneczna

Wind farm – farma wiatrowa

Wildfire – niekontrolowany ogień

To be exposed to – być wystawionym na

Sort out rubbish – segregować śmieci

Harmful – szkodliwy


Teraz spróbuj wpisać brakujące słowa:

  1. A place where animals live in their natural way is called _______
  2. The greenhouse effect is the problem caused by increased quantities of gases such as c _ _ _ _ _ d _ _ _ _ _ _ in the air.
  1. Pandas are an e _ _ _ _ g _ _ _ _ species and live on the verge of extinction.
  2. There is worldwide concern about the destruction of the Amazon r _ _ _ _ _ _ _ _ _ .
  3. F _ _ _ _ _ fuel is fuel such as coal, or oil that is formed from the decayed remains of plants or animals.
  4. It is estimated that by 2050 the number of cars on Polish roads will have i _ _ _ _ _ s _ _ by 50 %.
  5. Recycling also helps control environmental pollution by reducing the need for waste d _ _ _ s .
  6. Many people have died from _ _ n _ _ _ _ _ _ _ d water.
  1. On city streets there is a load of _______ dumped everywhere.
  2. S____ _____ is obtained from its light and heat.



  1. Habitat
  2. Carbon dioxide
  3. Endangered species
  4. Rainforest
  5. Fossil
  6. Increase
  7. Waste disposal
  8. Contaminated
  9. Rubbish
  10. Solar power


Obecnie jednym z głównych pojęć związanych z problemem zanieczyszczeń powietrza i emisji do atmosfery jest carbon footprint – ślad węglowy. Opiszę to pojęcie w języku angielskim, abyście mogli zrozumieć je w języku angielskim, a następnie krótko wyjaśnię w języku polskim.

The dictionary definition of a carbon footprint is “the amount of carbon dioxide released into the atmosphere as a result of the activities of a particular individual, organization or community.”

Solving the problems of climate change isn’t something that can be done on your own – we need everybody and all countries to play a part in reducing the global warming.

The only way we may do it is by reducing our own carbon footprint considering what emissions each and every one of us is able to cut.

Everything we do involves some amount of carbon emissions – from washing your hands and brushing your teeth via using an electric car to travelling by combustion car and by plane. It means that by our own choices we may significantly decrease (or increase) carbon dioxide emissions.

Even the food you buy has a carbon footprint attached to it. This is because it requires machinery and resources to grow, harvest, package and transport it to where you bought it from. Then, more energy is expended when you cook that food, which adds even more to its carbon footprint.

But when you purchase local products you lower the carbon footprint. If you buy organic food, then no chemicals have been used for the production and in this way you lower the carbon footprint even further. Also vegan diets have a much lower footprint, because it takes a lot of energy, water and gas emissions to breed farm animals for food. Finally, using 100% renewable electricity, or green gas, to cook your food can really help to shrink that carbon footprint right down.

If everyone started to apply this approach into everyday activities the impact on the environment would by absolutely huge.  

The main things that constitute your personal carbon footprint include:

  • Your home and Energy
  • Food and drink
  • Transport and travel
  • Things you own

Definicja słownikowa terminu „ślad węglowy” to ilość dwutlenku węgla wydzielanego do atmosfery w wyniku działań osób prywatnych, organizacji lub społeczności”.

Rozwiązanie problemu zmian klimatycznych nie leży w gestii poszczególnych osób – wszyscy i wszystkie kraje muszą się zjednoczyć, aby zredukować problem globalnego ocieplenia.

Jedyny sposób to ograniczenie śladu węglowego – i może to zrobić każdy.

Wszystko, co robimy wiąże się  z emisją dwutelenku węgla do atmosfery – od mycia rąk i zębów do podróżowania. Nawet jedzenie, które spożywamy posiada przypisany ślad węglowy. Do produkcji żywności wykorzystuje się maszyny i energię, a następnie jest ona również transportowana. Kupując lokalne i organizczne produkty można więc obniżyć ślad węglowy. Także dieta wegetariańska posiada dużo niższy ślad węglowy, ponieważ podczas hodowli zwierząt rzeźnych zużywa się dużo wody i energii.

Główne elementy składające się na indywidualny ślad węglowy to:

  • Dom i Energia
  • Żywność
  • Transport i podróże
  • Posiadane rzeczy

Teraz samodzielnie możesz wyliczyć swoją osobistą wartość śladu węglowego na poniższej stronie:

carbon footprint calculator


Spróbuj teraz wypowiedzieć się na poniższe tematy dotyczące problemów środowiska naturalnego. Wypowiedź możesz również sformułować pisemnie. Masz wówczas czas na zastanowienie się, jakich słów i konstrukcji należy użyć.


  1. What is the biggest threat to the environment now?
  2. What is a greenhouse effect?
  3. Why is deforestation so harmul for the Earth?
  4. Why do species die out?
  5. What can be done to prevent destruction of the environment?

To nie będzie wpis świąteczny, lecz kawałek historii Ameryki…

To będzie wpis inspirowany piosenką świąteczną, a dokładniej jego wykonawczynią. To będzie wpis smutny, ale jednocześnie wzruszający i optymistyczny. Boże Narodzenie to bowiem czas, kiedy możemy zatrzymać się na chwilę i pomyśleć. I może także spojrzeć na świat nieco inaczej. Okres bożonarodzeniowy daje nam wiele radości i nadziei, ale dla wielu osób jest także niezwykle trudny z powodu indywidualnych przeżyć, samotności, braku poczucia przynależności. Historia życia tej piosenkarki i aktorki jest ucieleśnieniem obrazu historii amerykańskiego południa i tzw. American Dream. Ukazuje bowiem cały szereg bolączek złożonego społeczeństwa amerykańskiego. A skoro zajmuję się językiem angielskim, to zajmuję się także kulturą krajów, które się nim posługują. Popatrzcie przez pryzmat życia jednej osoby na problematykę nietolerancji i rasizmu.

Jedną ze szczególnych bożonarodzeniowych piosenek, która zawsze niezwykle mnie bawi, jest „Santa Baby” – piosenka, którą wykonuje Eartha Kitt. Jej charakterystyczny głos nigdy nie pozostawia nas obojętnymi i w miłym tonie oddajemy się świątecznym marzeniom… Eartha Kitt była gwiazdą dziesięcioleci, szczególne sukcesy odnosiła w latach 1950-tych. Możemy powiedzieć, że udało jej spełnić jej American Dream. Pozwoliła jej na to jej charyzmatyczna osobowość, zmysłowe występy i głęboki, niezapomniany głos. Pod jej urokiem było wiele osobowości tamtych czasów. Założyciel firmy Revlon specjalnie na jej cześć nazwał jedną z pomadek tej firmy „Ogień i lód”. Orson Wells mówił o niej, że była najbardziej niesamowitą kobietą na świecie. Znana była także z roli kobiety-kota w filmie „Batman” i przełamywała wiele schematów połowy XX wieku, na przykład flirtując z białym mężczyznami, co w tamtych czasach i realiach było nie do pomyślenia. Teraz możecie już się domyśleć, że była to niezwykła kariera, ponieważ była pierwszą ciemnoskórą kobietą, która w trudnych czasach segregacji rasowej zawładnęła wyobraźnią Amerykanów. Obecnie mówi się, że otworzyła, dotychczas zamknięte, drzwi do kariery ciemnoskórym aktorkom.

W ostatnich latach swojego życia Eartha udzieliła licznych wywiadów, w których szczegółowo opowiadała o swoim życiu i dzieciństwie i które obrazują mentalność i historię ówczesnego społeczeństwa.

Eartha urodziła się w małej wiosce zamieszkałej przez ludność Afroamerykanów w stanie Karolina Południowa. Przez pewien czas wychowywana była przez matkę, ale nowy partner kobiety nie zgodził się, aby dziewczynka mieszkała z nimi. Nie była bowiem wystarczająco czarna. Eartha do końca swojego życia nie dowiedziała się, kto był jej ojcem, prawdopodobnie poczęta została w wyniku gwałtu. Zakłada się, że był on biały z powodu koloru skóry Earthy. W tamtych czasach taki kolor skóry – ani czarny, ani biały był jak wyrok. Takie osoby odrzucane były zarówno przez społeczność czarną, jak i białą. Były kompletnymi wyrzutkami społecznymi. Jej matka również wycierpiała wiele prześladowań z powodu koloru skóry Earthy. Takie osoby były obraźliwie nazywane „żółciuchami”. Eartha przez całe życie nie znała również swojej daty i roku urodzenia. Dopiero w wieku 71 lat udało się jej odnaleźć dowód urodzin i dowiedziała się, kiedy się urodziła i ile ma lat. Okazało się, że dotychczas szacowała swój na wyższy, niż rzeczywiście miała. Nazwisko ojca zostało jednak wymazane. Wraz ze swoją córką, Kitt Shapiro domagały się ujawnienia jego personaliów, nie zgodził się na to jednak sąd. Kitt zarzucała systemowi amerykańskiemu, że nawet w roku 1998 chroni obywateli o białym kolorze, czarnoskóry z pewnością bowiem zostałby ujawniony. Córka Earthy jest biała i jest piękną blondynką – absolutnie nie farbowaną! Jako dziecko miała jasne blond loki!

Mała Eartha została więc oddana przez matkę do pierwszej czarnoskórej rodziny, która zgodziła się ją przygarnąć. Jak opowiadała Eartha, rodzina bardzo chętnie przygarnęła ją po prostu jako muła roboczego. Rodzina miała dwoje własnych dzieci. Zarówno chłopak, jak i dziewczyna regularnie gwałcili przygarniętą dziewczynkę i bili do krwi. Eartha opowiadała, że najzwyczajniej nie miała też komu się poskarżyć. Dziewczynka posiadała tylko jedno ubranie zrobione z worka na ziemniaki. Po kilku latach spędzonych u tej rodziny i wstrząsających przeżycia Eartha trafiła do siostry swojej matki. Ciotka była bardzo surowa, ale zabrała dziewczykę, gdyż stwierdziła, że rodzina w końcu ją zagłodzi albo zamęczy. Jak stwierdziła Eartha, ciotka również ją wykorzystywała, nie wiemy jednak do końca w jakim sensie. Eartha musiała także zarabiać na swoje utrzymaniu przy zbiorach bawełny.

W końcu Eartha trafiła do kolejnej rodziny, która mieszkała w Nowym Jorku. Tam trafiła do pierwszej grupy tanecznej dla osób ciemnoskórych. Grupa zaczęła wyjeżdżać do Europy, gdzie Eartha rozpoczęła karierę solową.

Formą ucieczki od codzienności było dla Earthy jeżdżenie metrem przez całe dnie, od rana do wieczora. Wszystkie przeżycia spowodowały, że ta młoda kobieta była kompletnie pozbawiona poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie. Nikt tak naprawdę jej nie chciał i nikt nie okazywał jej żadnych ciepłych uczuć. Jak powiedziała, doświadczyła tego dopiero od publiczności i fanów i własnej córki, Kitt Shapiro. Dwaj mężczyźni, którzy ją pokochali nie mogli się z nią ożenić, gdyż ich rodziny nie zgadzały się, aby poślubili nie białą kobietę.

Polecam wam blog prowadzony przez córkę Earthy Kitt, Kitt Shapiro. Publikuje ona wiele wspomnień związanych z matką, jest to też dobra okazja do poczytania … w języku angielskim.

Monika Podbielska – Twój przewodnik języka angielskiego

Santa Baby – Eartha Kitt

Santa baby, slip a sable under the tree for me
Been an awful good girl
Santa baby, and hurry down the chimney tonight

Santa baby, a ’54 convertible too, light blue
I’ll wait up for you, dear
Santa baby, so hurry down the chimney tonight

Think of all the fun I’ve missed
Think of all the fellas that I haven’t kissed
Next year I could be also good
If you’ll check off my Christmas list

Santa baby, I want a yacht and really that’s not a lot
Been an angel all year
Santa baby, so hurry down the chimney tonight

Santa honey one thing I really do need, the deed
To a platinum mine
Santa baby, so hurry down the chimney tonight

Santa cutie, and fill my stocking with a duplex and checks
Sign your ‚x’ on the line
Santa cutie, and hurry down…



Sable – sobole, futro z sobole

Been awful good girl – byłam strasznie grzeczną dziewczynką

Convertible – kabriolet

Fellas – chłopaki

Deed – akt własności

Platinum mine – kopalnia platyny

Duplex – apartament dwupokojowy

Słowo roku 2019

Słowem roku 2019 według słownika Merriam-Webster zostało słowo „THEY”.

Może wydawać się to nieco dziwne, ponieważ jest to dość popularny zaimek oznaczający „oni”. Obecnie zyskał on jednak nowe znaczenia. Używa się go obecnie także w liczbie pojedynczej w odniesieniu do osób niebinarnych. Co to oznacza? Niebinarność oznacza tożsamość płciową poza  podziałem na kobiety i mężczyzn. Są to osoby nie będące ani kobietą, ani mężczyzną, którym nie wystarczy uznanie, że identyfikują się, jako kobiety lub mężczyźni i takie, dla których ten podział jest niewystarczający. Funkcjonują poza schematem dwóch płci. I taka właśnie definicja słowa „they” widnieje w słowniku. W 2019 stosowanie tego słowa w takim właśnie znaczeniu zaleciło Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne, a członkini Kongresu USA – Pramila Jayapal użyła tego słowa w odniesieniu do swojego dziecka. Trudno jest przetłumaczyć to słowo właściwie na język polski, ponieważ polszczyzna jest silnie nacechowana płciowo. Pisarz Jacek Dukaj wymyślił nawet określenie „ONU” – czy myślicie jest trafne?

Monika Podbielska – Twój przewodnik języka angielskiego

Jak nauczyć się słownictwa i zacząć mówić?

Ucząc się każdego języka obcego dostajemy zawrotu głowy biorąc do ręki słownik. Tyle słów i jak ja mam się tego nauczyć?

Ostatnie wydania słownika Oxford zawierają już ponad 150.000 słów. Do niedawna twierdzono, że we współczesnym języku angielski używanych jest ok. 100.000. Ta liczba stale się zmienia, ponieważ język nieustannie ewoluuje; pojawiają się nowe doświadczenia i zjawiska. Tak wielka liczba słów wydaje nam się niemożliwa do nauczenia się. I dlatego właśnie nauka języka obcego nas przeraża.

Ale są też dobre wiadomości. Przeanalizowano i przyjęto ilość słów, którymi posługują się osoby urodzone w danym kraju i posługujące się językiem od dziecka. Okazuje się, że osoba z wykształceniem wyższym do codziennej komunikacji wykorzystuje około 5000 słów. To już trochę mniej, ale co to oznacza dla nas?

Rada Europy przyjęła zunifikowaną skalę znajomości języków. Poziom językowy dzielimy na trzy główne kategorie A,B,C, które z reguły dzielone są na 2 podkategorie odpowiednio A1 i A2, B1 i B2 oraz C1 i C2, gdzie A1 jest poziomem najniższym, a C2 – najwyższym, zbliżonym do poziomu rodowitego użytkownika. Osoby kończące poziom A1 znają już około 1000 słów, osoby kończące poziom A2/B1 – około 2000, a kończące B2 – 3000.

Oxford Learner’s Dictionary opublikował listę 3000 słów, które według badań uznane zostałe za najważniejsze w posługiwaniu się językiem, ponieważ pojawiają się tak szerokim wachlarzu komunikatów. Wiemy już więc, że osoba kończąca poziom B2, ucząca się na przykład z podręczników maturalnych dla poziomu rozszerzonego wcale nie była daleka od biegłego posługiwania się językiem.

Co więcej, ostatnio sugeruje się, że właśnie 3000 słów wykorzystuje się w codziennym piśmiennictwie takim jak gazety I czasopisma, blogi, współczesne książki i filmy; w codziennej komunikacji wystarcza zaś zaledwie 1000 słów.

Dotychczas szacowano, że do przeczytania książki napisanej w języku angielskim, szczególnie pozycji klasycznej potrzebnych było 5000-9000 słów.

Wydaje się więc, że do biegłości językowej naszym celem powinno być właśnie 5000 słów.

Znamy już liczby. Czy do sprawnego posługiwania się językiem musimy nauczyć się określonej ilości słów? Rzeczywiście jest tak, że aby skutecznie przekazywać komunikaty i rozumieć potrzebujemy znać najczęściej używane słowa. Kluczowym aspektem jest tu jednak takie zakorzenienie danego słowa, aby móc posługiwać się nim. Jeżeli nawet zrozumiesz biernie dane słowo, ale nie zapamiętasz go, najlepiej w kontekście, wówczas nie będziesz w stanie go użyć. Możesz więc znać mniejszą ilość słów, ale biegle i mówić lepiej i płynniej, niż osoby znające więcej słów biernie.

Szacuje się, że osoba znająca około 2000 słów czynnie i około 2500 słów biernie jest w stanie mówić w języku biegle. Są też osoby, które znając 5000 i więcej słów biernie nie potrafią komunikować się skutecznie.

Słownictwo bierne oznacza, że rozumiesz słowa czytając lub słuchając teksty. Słownictwo czynne oznacza, że jesteś w stanie posługiwać się danymi słowami w piśmie i w mowie. Mówienie jest oczywiście najbardziej wymagającą umiejętnością, ponieważ mówiąc nie masz czasu nad zastanawianiem się nad doborem słów. Słowa muszą ‚wypływać’ z naszej głowy. Muszą być tak mocno zakotwiczone i tak często powtórzone, że jesteś w stanie posługiwać się nimi bez zastanawiania się.

Uczenie się słownictwa poprzez zapamiętywanie słów oderwanych z kontekstu, z list i zestawień nie jest skuteczną metodą. Takie słowa nie kojarzą nam zwykle z niczym, ale co najważniejsze, nie słyszymy i nie widzimy, jak one działają w zdaniu i nie budujemy obrazów i wyobrażeń na ich podstawie. Taka metoda jest też po prostu nudna. Są co prawda zwolennicy uczenia się słownictwa na przykład z fiszek, ale naprawdę trudno jest skutecznie zapamiętać słowa ucząc się w ten sposób.

Słów należy uczyć się w kontekście. Dobrze jest zapisywać całe wyrażenia. To bardziej pomaga w zapamiętaniu słownictwa, niż pojedynczo notowane lub czytane słowa. Najlepiej jednak uczyć się słów widząc, lub słysząc je w zdaniu. Czytaj więc i słuchaj, wówczas najskuteczniej zapamiętasz.

Takie podejście do uczenia się słów ma nawet już swoją nazwę i nazywa się „sentence mining” – czyli w bardzo luźnym tłumaczeniu „wykopywanie zdań”. Chodzi o to, aby zbierać zdania zawierające słowa, których chcemy się nauczyć. W taki sposób widać, jak słowo funkcjonuje w kontekstach. Możemy bowiem znać znaczenie pojedynczego słowa, ale tak naprawdę trudno jest nam zastosować je w zdaniu. W podejściu zwanym „sentence mining” natychmiast tworzymy trwałe skojarzenia, jak funkcjonują słowa w zdaniach. Dane słowa mogą pojawiać się w różnych kontekstach i zapisywanie różnych zdań także bardzo nam pomaga w późniejszym odtworzeniu słów.

Ucz się słów w zdaniach, a nie w wyrażeniach. Zapisuj zdania w zeszycie, czytaj je wielokrotnie, zaznaczaj nowe słowa. Zobaczysz jak szybko będziesz mógł użyć ich aktywnie i zaczniesz mówić płynnie, chociaż poznasz mniej słów niż omawiana wcześniej liczba 3000.

Pamiętaj, że twoim celem jest zwiększenia elastyczności w posługiwaniu się mniejszą liczbą słów, niż zwiększanie zapamiętywanych pojedynczych słów oderwanych z kontekstu.

Jeżeli chcesz szybko zacząć mówić płynnie, zapisuj słowa w zdaniach i w wyrażeniach, a już 2000 słów wystarczą ci, aby mówić płynnie.
Zaglądaj na mój instagram (monikapodbielska_official) i czerp inspiracje z przytaczanych zdań i cytatów.

Monika Podbielska – Twój przewodnik języka angielskiego

Jak się uczymy? (część 2.)

Wiemy już jak działa nasz mózg w systemie dobowym i kiedy tak naprawdę powinniśmy zasiadać do nauki. Ale spojrzymy jeszcze na temat uczenia się z perspektywy podziału na różne etapy uczenia się. I znowu wykorzystajcie tę wiedzę, aby zrozumieć ten proces i dobrać aktywności tak, aby były one dla każdego z osobna jak najbardziej skuteczne.

Wiele osób często zastanawia się co zrobić, żeby umieć, a się nie natrudzić. Zrozumienie różnych aspektów procesu uczenia się na pewno ułatwi Wam znalezienie odpowiedzi na to pytanie. Rozwieje także wiele wątpliwości dotyczących uczenia się i przyswajania – na przykład języka obcego. Pamiętajcie również, że procesy zachodzące podczas uczenia się osób dorosłych są zupełnie inne, niż u dzieci – dlatego też twierdzenie, że powinniśmy „uczyć się jak dzieci” nie może mieć zastosowania, gdyż nasze mózgi po prostu pracują inaczej.

Podczas jakiegokolwiek uczenia się wyróżniamy następujące etapy

  1. nieświadoma niekompetencja

Jest to etap na którym po prostu nie zdajemy sobie sprawy, że czegoś nie wiemy i jest to pierwszy etap. Nawet nie myślimy, że moglibyśmy coś umieć. Aż przychodzi moment, kiedy pojawia się pragnienie posiadania pewnych umiejętności i jest to etap drugi, czyli:

  1. świadoma niekompetencja

Teraz bardzo chcielibyśmy posiadać określoną umiejętność, ale jej nie mamy. Zaczynamy zasanawiać się, co tu zrobić, aby posiaść wybraną umiejętność. Powoli przygotowujemy plan działania. Przykładem tego etapu może być nastolatek szalenie pragnący nauczyć się prowadzić samochód. Jego myśli zaprzątnięte są planowaniem, jak posiąść tę umiejętność. Często uczy się podpatrując, pytając, ktoś z rodziny mu pomaga lub po prostu zapisuje się na kurs. I zaczyna się uczyć. I przechodzimy teraz do kolejnego etapu uczenia się:

  1. świadomej kompetencji

Nasz nastolatek nauczył się przepisów i obsługi samochodu i wdraża się w prowadzenie. Idzie to nieco niezgrabnie, gdzieś się pomyli, tu się obawia, to nie trafii… Musi powtórzyć te czynności wielokorotnie, aby stałe się automatyczne lub niemal automatyczne, czyli aby wszedł w kolejny etap:

  1. nieświadomej kompetencji

i wykonywał wszystkie czynności sprawnie, nie zastanawiając się nad nimi i nad pojedynczymi ruchami. Na pewno zdarza Wam się prowadząc samochód dojechać na miejsce nawet nie zdając sobie z tego sprawy… Nie myślieliście już o wykonywaniu tej czynności, staje się ona automatyczna…

Na pewno już widzicie jak to się ma do nauki języka – na początku musisz powtarzać wielokorotnie słowa, struktury. Będąc na etapie świadomej kompetencji musisz je jak najwięcej powtarzać, aby wejść na upragniony etap nieświadomej kompetencji, czyli ten do którego wszyscy dążymy w nauce języka – nie myślę w języku ojczystym, myślę w języku angielskim i posługuję się nim „automatycznie” nie tłumacząc, przyjmując wiedzę bez zastanawiania się nad znaczeniem poszczególnych słów i mówiąc także bez zastanowienia.

Zapraszam do słuchania moich podcastów, gdzie możesz posłuchać różnorodnych tekstów w języku angielskim, aby powtarzać lub uczyć się nowych słów i konstrukcji. Dzięki temu szybciej wskoczyć na ten najwyższy poziom.

Na czym opiera się moje podejście do nauczania na kursach stacjonarnych?

Na doświadczeniu

Na metodzie

Na oderwaniu

Osoby dorosłe czują się pewniej, gdy rozumieją przekazywane im informacje. Mózg osoby dorosłej działa świadomie. Kiedy rozumie, jak działa język, wówczas pewnie i śmiało z niego korzysta. Nie boi się mówić, bo jest pewien, że wypowiadane słowo oznacza to, co chce przekazać i wie, jak opisać przeszłość, przyszłość i teraźniejszość.

Niemal 20 lat mojego doświadczenia pokazało, że kluczem do szybkiego i skutecznego komunikowania się jest bezstresowa nauka bazująca na spokoju, zrozumieniu i stosowaniu słów i form w określonych kontekstach. Lata doświadczeń pozwoliły wyłowić to, co jest najskuteczniejsze, czyli proste i przejrzyste zasady, aby wyrażać nawet najbardziej skomplikowane przekazy.

Na kursach w sposób łatwy i klarowny nauczysz się i zrozumiesz to, co do tej pory sprawiało ci trudność.

Podczas kursów stacjonarnych wśród przyjaznych Ci osób rozumiejących Twoje problemy, w spokojnym otoczeniu, które jest warunkiem wyciszenia i odizolowania zdobędziesz umiejętność mówienia lub zrozumiesz w końcu gramatykę. Kiedy zrozumiesz elementy języka konieczne do opanowania na Twoim poziomie, z łatwością pójdziesz w świat i będziesz z nich korzystać.

Aby to było możliwe musisz się odizolować, wyciszyć, zwolnić, zrezygnować z codziennego biegu i odłożyć wszelkie technologie.. tylko na 3 dni.

I to właśnie jest celem moich szkoleń- jak najszybciej wypuszczać ludzi w świat z nowymi, upragnionymi umiejętnościami. Wtedy będziesz mógł swobodnie rozwijać się dalej, gdyż nauka języka to praca na całe życie!

Jak się uczymy? (część 1.)

Na pewno większość z Was myśli sobie – Ha! Rano! albo – Ha! A u mnie po południu albo wieczorem, kiedy wszyscy śpią…

Pracę mózgu określamy jako działanie fal mózgowych. Możesz sobie wyobrazić, że wykres pracy mózgu wygląda trochę jak badanie ekg serca albo wynik badania wariografem – na prostej linii igła wykreśla fale, które są bardzo wysoko wysunięte i ustawione blisko siebie, raz koło razu lub linia ta łagodnie przesuwa się, jak powolny szum fal.

No właśnie i kiedy nauka jest najbardziej efektywna?

Pewnie myślisz, że zgadłeś… ?

Zanim dowiesz się, jaka jest odpowiedź na to pytanie wyjaśnimy jeszcze jak nasz mózg działa w systemie dobowym. Kiedy wstajemy rano i pędzimy do pracy lub na inne zajęcia nasz mózg podejmuje pracę po wypoczynku. Wchodzi w stan szybkiej pracy, fale mózgowe przepływają bardzo szybko. Ogarniamy wiele obowiązków, planujemy, analizujemy, pracujemy.

Po całodniowej aktywności przychodzi czas na odpoczynek i wyciszenie. Fale zwalniają. Kiedy kładziemy się spać fale są coraz powolniejsze – przechodzimy przez tzw. fazę REM (rapid eye movement). Jest to określona częstotliwość fal, dużo wolniejsza niż podczas dziennej aktywności. Następnie mózg zwalnia coraz bardziej przechodząc w stan głębokiego snu, fale są wtedy najwolniejsze. Niektóre osoby wchodzą w stan głębokiego snu kilka razy w ciągu nocy, niektóre raz, ale za to na dłużej. Rankiem powoli wybudzamy się znowu przechodząc przez fazę nazywaną z angielskiego fazą REM lub stanem alfa w tan beta, czyli dziennej pracy mózgu.

Obecnie popularne smart watch’e monitorują już nasz sen i pokazują na wykresach jak długo i ile razy trwał okres snu głębokiego.

Te etapy są kluczowe dla procesów uczenia się i zapamiętywania. I zaraz wyjaśnię dlaczego.

Na pewno myślisz, że mózg najlepiej zapamiętuje pracując szybko w ciągu dnia.

Otóż nie, mózg uczy się najszybciej, kiedy prace mózgowe zwalniają i działają w systemie alfa – jest okres przed zaśnięciem i ponownie pojawiający się podczas wybudzania się.

Informacje są wówczas najgłębiej przetwarzane, skutecznie kodowane i szybko zapamiętywane.

Na pewno myślisz sobie – akurat, wtedy jestem już zmęczony i tak już nie myślę.

Cała sztuka polega na tym, aby osiągnąć lub zbliżyć się do tego stanu kiedy wcale nie jesteś zmęczony, a więc w ciągu dnia. Na pewno widziałeś obrazki medytujących godzinami mnichów. Oni właśnie po to medytują – aby zwolnić pracę mózgu. W stanie alfa nie tylko szybciej i skuteczniej się uczymy, możemy także przeprogramowywać wiele informacji w naszym mózgu.

Jest wiele technik, aby zwolnić fale mózgowe i jest to temat na osobny wpis. Musisz jednak wiedzieć, że niektórym osobom przychodzi to łatwiej, innym po prostu nigdy się to nie udaje, aby świadomie zwolnić pracę mózgu. Jest to określona umiejętność.

Dlatego też moje ultra intensywne kursy stacjonarne organizuję w zacisznym miejscu, wśród przyrody, w całkowitym oderwaniu od pędu cywilizacji. Właśnie po to, abyś zwolnił i mógł osiągnąć cel. Pracując i ucząc się w codziennym pędzie i myśląc, czy zdążysz jeszcze na obiad to nie działa. Wiedzę zawsze podaję w sposób maksymalnie przyswajalny i zrozumiały dla mózgu po to, aby skuteczniej zapamiętać i zakorzenić informacje.

Nasz mózg w każdym z opisanych cykli wykonuje określone prace. Kolejnym cyklem, który wydaje nam się mało istotny to faza snu głębokiego. Jest to faza kluczowa dla porządkowania informacji i dogłębnego ich kotwiczenia. Bez tej fazy informacje gromadzone w ciągu dnia nie są dogłębnie przetworzone. Czasami na pewno słyszałeś, że ktoś „nie spał w nocy” lub „nie mógł spać”. Rano czuje się zmęczony, tak, ale także nie zapamiętał skutecznie informacji zgromadzonych w ciągu dnia. Wykazały to bez cienia wątpliwości liczne badania prowadzone chociażby na szczurach.

Osoby dorosłe posiadają wykształcone połączenia nerwowe i stałe cykle pracy mózgu. Pracują, odpoczywają, śpią i tak w kółko. W ciągu dnia mózg pracuje aktywnie, świadomie. Osoba dorosła aktywnie przetwarza wszystkie informacje, czyli świadomie. Wykonuje wszystkie prace świadomie i uczy się także świadomie, czyli musi rozumieć w sposób logiczny podawane informacje.

Rozumienie to bardzo skomplikowany proces. Najogólniej mówiąc, natłok informacji, brak logicznego połączenia między nimi, uczenie się „na pamięć” słownictwa nie sprzyja rozumieniu.

Rozumiejąc to stawiam na bardzo proste, logiczne definicje, łatwo zapamiętywalne. Pokazuję logiczną ścieżkę, mapę języka. Obecnie mapę języka angielskiego. W ten sposób, jeżeli wszystko rozumiesz, to z pewnością siebie korzystasz z języka, piszesz, mówisz, bo nie boisz się, że coś powiedz źle – czasami to się zdarza, ale robisz to świadomie i wiesz, że na taki błąd możesz sobie pozwolić. Na moich kursach pokazuję, jak uporządkować szybko wiedzę, aby już nie bać się mówić. Po prostu.

Na pewno znasz ten stan. Bałeś się odezwać, bo bałeś się ośmieszenia, jeżeli powiesz coś niewłaściwie. Albo bałeś się, że nie wyrazisz się precyzyjnie, prawda?

Jak uczyć się ze słuchania i z podcastów?

Zaczniemy od tego, co to są podcasty. Podcasty to tak naprawdę audycje radiowe lub przeznaczone do słuchania rozmowy bądź rozważania na różne tematy. Do niedawna audycje radiowe i rozmowy mogliśmy słuchać tak naprawdę w radio. Teraz cały świat stoi dla nas otwarty dzięki takim audycjom wypuszczanym w formie podcastów. Możesz wybierać sobie języki, w jakich chcesz słuchać, tematykę i cieszyć się wtedy, kiedy masz czas. Zwykle gromadzone one są w specjalnych aplikacjach, które łatwo jest przeszukiwać w celu odnalezienia tej właściwej, która ciebie interesuje.

W moich podcastach możesz posłuchać rozważań na temat samego uczenia się i wybrać dla siebie te wskazówki i inspiracje, które pomogą ci w szybkim osiągnięciu celu. W moim podcastach bowiem opowiadam historie o języku angielskim i w języku angielskim.

Znajdziesz także rozmowy z różnymi osobami pracującymi na różnych stanowiskach, które opowiedzą o swoich doświadczeniach w uczeniu się języka. Będziemy wyciągać wnioski z ich doświadczeń i czerpać z ich wskazówek.

Będą także podcasty dotyczące różnorodnych wydarzeń i dat ważnych dla świata anglojęzycznego w języku angielskim.

Podcasty te mogą słuchać i uczyć się osoby na różnych poziomach. Na niższym poziomie skorzystasz, jeżeli zrozumiesz chociaż pojedyncze słowa lub ogólny sens. Następnie możesz zapoznać się z tekstem i spróbować odpowiedzieć na pytania.

Pamiętaj, że jakakolwiek forma kontaktu z językiem bardzo dużo nam daje. Wybierz po prostu taką, jaka Ci odpowiada i z której czerpiesz przyjemność.

Osoby na wyższych poziomach po wysłuchaniu mogą opowiedzieć tę historię sobie ponownie. Mogą odpowiedzieć na pytania, zapoznać się z zastosowaną gramatyką lub przeczytać tekst.

Słuchanie jest bardzo istotnym elementem podczas uczenia się języka. Słuchając i reagując na bodźce słuchowe – reagujemy i odpowiadamy lub dostarczamy tych bodźców innym osobom, prawda?

Poleca się oczywiście obecnie oglądanie filmów i seriali – na początku wystarczy i to jest sukces, jeżeli zrozumiesz wybrane słowa lub wyrażenia. Bardzo powoli, stopniowo coraz więcej. Nie wymagaj od siebie zbyt wiele.

Pamiętaj że język angielski obecnie to globalne narzędzie komunikacji.

Obecnie uczy się angielskiego ponad 1,5 mld ludzi na świecie z różnych krajów i jest on językiem ojczystym 372 mln osób!

Słuchanie jest ważnym elementem podczas nauki języka i oczywiście słuchanie ludzi z różnych krajów i różnych akcentów. Nie musisz od razu mówić jak rodowity Brytyjczyk lub Amerykanin. Twoim celem jest skuteczna komunikacja.

Dzwoniąc do działu obsługi takiego giganta amerykańskiego, jak z drugiej strony połączenia telefonicznego, chat’owego lub mailowego będzie obsługiwała Cię w większości przypadków osoba z Indii. I spróbuj ich zrozumieć albo wytłumaczyć im coś na piśmie…. 🙂

Słuchać możemy tekstów odpowiadających naszemu poziomowi. Jest to wówczas tzw. Słuchanie aktywne – rozumiemy wszystko lub większość, uczymy się wyrażeń i poszczególnych słów, możemy wszystko streszczać, powtarzać, kończyć. I pamiętaj, słuchaj takich nagrań wielokrotnie. Zawsze ogromnie dużo z nich skorzystasz i twój mózg będzie zakorzeniał konstrukcje i wyrażenia, a Ty będziesz posuwał się z nauką.

Możesz także „osłuchiwać” się pasywnie – słuchając oryginalnych tekstów, wypowiedzi, filmów i wyłapując coraz to więcej. Podczas takiego rodzaju słuchania osłuchujesz się z wymową, wyłapujesz sens ogólny i także jest to ważny proces, ale uczenie się nie jest tu tak dynamiczne, ponieważ … no właśnie, mózg osoby dorosłej lubi rozumieć wszystko i lubi uczyć się aktywnie. Wtedy czujesz się pewnie i szybciej nabywasz wiedzę i umiejętności.